როგორ მივმართოთ პოლიციას: დანაშაულის შეტყობინება

თუ დანაშაულის მსხვერპლი გახდით — გცემეს, მოგპარეს, მოგატყუეს ან გემუქრებიან — პირველი ნაბიჯი შეტყობინებაა. კანონით, დანაშაულის შესახებ ინფორმაციის მიღებისას გამომძიებელი ან პროკურორი ვალდებულია, გამოძიება დაიწყოს (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 100-ე მუხლი).

სად მივმართოთ

• 112 — გადაუდებელ შემთხვევაში
• უახლოეს პოლიციის განყოფილებაში — ზეპირად ან წერილობით
• პროკურატურაში — წერილობითი განცხადებით
• ოჯახში ძალადობისას — ასევე 112: პოლიციას შემაკავებელი ორდერის გამოცემა შეუძლია

როგორ ფორმდება შეტყობინება

• შეტყობინება შეიძლება იყოს წერილობითი ან ზეპირი; ზეპირზე ოქმი დგება, რომელსაც ხელს აწერთ თქვენ და ის, ვინც განცხადება მიიღო
• გაქვთ უფლება, მიიღოთ წერილობითი ცნობა, რომ შეტყობინება მიიღეს — მოითხოვეთ
• გამოძიება ანონიმური შეტყობინებითაც შეიძლება დაიწყოს, მაგრამ მხოლოდ ანონიმურ შეტყობინებაზე დაყრდნობით ადამიანის დევნა დაუშვებელია
• 14 წლიდან განმცხადებელს აფრთხილებენ ცრუ დასმენის პასუხისმგებლობაზე (101-ე მუხლი)

რა უნდა ეწეროს განცხადებაში

• რა მოხდა, სად და როდის
• ვინ არის სავარაუდო დამნაშავე, თუ იცით
• მოწმეები
• მტკიცებულებები: ფოტო, ვიდეო, მიმოწერა, ექიმის ცნობა, ქვითრები
• რა ზიანი მოგადგათ

ცემის ან დაზიანების შემთხვევაში დროულად მიმართეთ ექიმს — დაზიანების დაფიქსირება მთავარი მტკიცებულებაა. კამერების ჩანაწერები ხშირად მალე იშლება, ამიტომ ადგილი და დრო ზუსტად მიუთითეთ.

დაზარალებულის სტატუსი

გამოძიების დაწყება ავტომატურად არ გხდით დაზარალებულს — ამას პროკურორი დადგენილებით წყვეტს, საკუთარი ინიციატივით ან თქვენი განცხადებით. თუ პროკურორი განცხადებას 48 საათში არ დააკმაყოფილებს, შეგიძლიათ მიმართოთ ზემდგომ პროკურორს, შემდეგ კი — სასამართლოს (56-ე მუხლი). დაზარალებულს უფლება აქვს (57-ე მუხლი):

• იცოდეს ბრალდების არსი
• მიიღოს ინფორმაცია გამოძიების მიმდინარეობაზე და გაეცნოს საქმის მასალებს, თუ ეს გამოძიებას არ აზიანებს
• მოითხოვოს დაცვის ღონისძიება, თუ საფრთხე ემუქრება
• სასამართლოში ისაუბროს მიყენებულ ზიანზე
• დაიბრუნოს საქმისთვის ჩამორთმეული ქონება

თუ გამოძიება შეწყდა

გამოძიების შეწყვეტის დადგენილების ასლი პროკურორმა 1 კვირაში უნდა გამოგიგზავნოთ. დაზარალებულს შეუძლია ის ერთხელ გაასაჩივროს ზემდგომ პროკურორთან. განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულზე, ოჯახში ძალადობასა და ოჯახურ დანაშაულზე, თუ ზემდგომი პროკურორი უარს გეტყვით, სასამართლოსაც შეგიძლიათ მიმართოთ (106-ე მუხლი).

ცემა: რა სასჯელია

ცემა ან სხვა ძალადობა, რამაც ფიზიკური ტკივილი გამოიწვია, სისხლის სამართლის კოდექსის 126-ე მუხლით ისჯება — ჯარიმით, საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით, შინაპატიმრობით ან 1 წლამდე თავისუფლების აღკვეთით. ჯგუფურად, არაერთგზის, ორი ან მეტი ადამიანის ან არასრულწლოვნის მიმართ — 2 წლამდე; სისტემატური ცემა — 1-დან 3 წლამდე. ოჯახის წევრის მიმართ ძალადობა 126¹ მუხლით ისჯება, ჯანმრთელობის დაზიანება კი — 117–120 მუხლებით.

ცრუ დასმენა

დანაშაულზე ცრუ დასმენა თავად არის დანაშაული (373-ე მუხლი): ჯარიმიდან 4 წლამდე თავისუფლების აღკვეთამდე, ხოლო თუ ვინმეს მძიმე დანაშაულში ცრუდ ადანაშაულებთ ან მტკიცებულებას აყალბებთ — უფრო მკაცრად. ამიტომ განცხადებაში მხოლოდ ის დაწერეთ, რაც ნამდვილად იცით.

როგორ დაგეხმარებით

• შევადგენთ განცხადებას და დაგეხმარებით მტკიცებულებების შეგროვებაში
• მოვითხოვთ დაზარალებულის სტატუსს და საქმის მასალების გაცნობას
• გავასაჩივრებთ გამოძიების შეწყვეტას ან უმოქმედობას
• წარგადგენთ სასამართლოში და ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნაში

სისხლის სამართლის ადვოკატი