ადვოკატი ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოში — შერჩევიდან ვერდიქტამდე

ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო 12 ნაფიცი მსაჯულისა და 2 სათადარიგო მსაჯულისგან შედგება, გარდა კოდექსით გათვალისწინებული შემთხვევებისა; ნაფიცი მსაჯულები არ უნდა იყვნენ 6-ზე ნაკლები ნაკლებად მძიმე, 8-ზე ნაკლები — მძიმე და 10-ზე ნაკლები — განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის საქმეზე (სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 27-ე მუხლი). ნაფიცი მსაჯულები წყვეტენ ფაქტებს — დამნაშავეა თუ არა ბრალდებული; სამართლებრივ საკითხებს და სასჯელს სხდომის თავმჯდომარე წყვეტს (261-ე და 265-ე მუხლები).

ასეთ საქმეში დაცვა სავალდებულოა — ბრალდებულს აუცილებლად უნდა ჰყავდეს ადვოკატი (45-ე მუხლის „ზ“ ქვეპუნქტი).

რომელ საქმეებს განიხილავს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო

საპროცესო კოდექსის 226-ე მუხლის მიხედვით, ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო განიხილავს საქმეს, თუ ბრალდება წარდგენილია სისხლის სამართლის კოდექსის შემდეგი მუხლებით:

• განზრახ მკვლელობა (108-ე მუხლი, დამთავრებული).
• განზრახ მკვლელობა დამამძიმებელ გარემოებაში (109-ე მუხლი, დამთავრებული).
• ჯანმრთელობის განზრახ მძიმე დაზიანება, რამაც სიცოცხლის მოსპობა გამოიწვია (117-ე მუხლის მე-2 და მე-4 ნაწილები).
• სისტემატური ძალადობა დამამძიმებელ გარემოებებში (126-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
• ადამიანის ორგანოებით, ქსოვილებით ან უჯრედებით ვაჭრობა (135¹ მუხლი).
• თავისუფლების უკანონო აღკვეთა დამამძიმებელ გარემოებებში (143-ე მუხლის მე-2–მე-4 ნაწილები).
• მძევლად ხელში ჩაგდება, წამება და წამების მუქარა (144-ე–144² მუხლები).
• დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა დამამძიმებელ გარემოებებში (144³ მუხლის მე-2 ნაწილი).
• უდანაშაულო პირის განზრახ მიცემა სისხლისსამართლებრივ პასუხისგებაში, თუ მას ერთვის ბრალდება მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულში (146-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
• განზრახ უკანონო დაკავება ან დაპატიმრება (147-ე მუხლი).
• ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში უკანონო მოთავსება ან დაკავება (149-ე მუხლი).
• ფალსიფიკაცია, რასაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან სხვა მძიმე შედეგი მოჰყვა (197-ე მუხლის მე-4 ნაწილი).
• ადამიანის სიცოცხლისათვის ან ჯანმრთელობისათვის საშიში პროდუქციის დამზადება, შემოტანა ან რეალიზაცია, რამაც ადამიანის სიცოცხლის მოსპობა ან სხვა მძიმე შედეგი გამოიწვია (198-ე მუხლის მე-3 ნაწილი).
• აფეთქება (229-ე მუხლი).

შეიძლება საქმე ნაფიცი მსაჯულების გარეშე განიხილონ?

დიახ. ბრალდებულს უფლება აქვს, მოითხოვოს, რომ საქმე ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობის გარეშე განიხილონ — მაშინ საქმეს რაიონული (საქალაქო) სასამართლოს მოსამართლე განიხილავს (226-ე მუხლის მე-2 ნაწილი). თუ ბრალდებული სასამართლოში გამოცხადებას თავს არიდებს, საქმე მის დაუსწრებლად, ნაფიც მსაჯულთა მონაწილეობის გარეშე განიხილება (22-ე მუხლის მე-9 ნაწილი).

ნაფიც მსაჯულთა შერჩევა და აცილება

• კანდიდატებს მოსამართლე 18 წელს მიღწეულ მოქალაქეთა ერთიანი სიიდან შემთხვევითი შერჩევით არჩევს — არაუმეტეს 300 პირს. კანდიდატებს წინასწარ ეგზავნებათ კითხვარი, ხოლო შევსებულ კითხვარებს მოსამართლე მიღებიდან 5 დღეში მხარეებს გადასცემს (221-ე მუხლი).
• შერჩევის სხდომაზე მხარეებს შეუძლიათ კანდიდატებს შეკითხვები დაუსვან (223-ე მუხლის მე-2 ნაწილი).
• დასაბუთებული აცილების რაოდენობა შეზღუდული არ არის (223-ე მუხლის პირველი ნაწილი).
• დაუსაბუთებელი აცილება — 10, თუ ბრალდება უვადო თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს, სხვა შემთხვევებში — 6 (223-ე მუხლის მე-10 ნაწილი).

რას არ გაიგებენ ნაფიცი მსაჯულები

ვერდიქტის გამოცხადებამდე ნაფიც მსაჯულებს არ უნდა ეცნობოთ ბრალდებულის ადრინდელი ნასამართლობის ან სისხლის სამართლის ან ადმინისტრაციულ პასუხისგებაში ყოფნის შესახებ, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ეს ბრალდების მაკვალიფიცირებელი ნიშანია ან ბრალდებულის ჩვენების სანდოობის შესამოწმებლად გამოიყენება (238-ე მუხლი).

ვერდიქტი

• ნაფიცი მსაჯულები ვერდიქტს ერთხმად იღებენ (261-ე მუხლის მე-3 ნაწილი).
• თუ 4 საათში ერთხმად ვერ შეთანხმდნენ, მომდევნო 8 საათში გადაწყვეტილება უმრავლესობით მიიღება: 11 ან 12 მსაჯულის შემთხვევაში — 8 ხმით, 10-ის — 7 ხმით, 9-ის — 6 ხმით, 8-ის — 5 ხმით, 7-ის ან 6-ის — 4 ხმით (261-ე მუხლის მე-4 ნაწილი).
• თუ ამ ვადაშიც ვერ შეთანხმდნენ, სხდომის თავმჯდომარე კიდევ ერთხელ განუმარტავს მათ ვერდიქტის მნიშვნელობას, უფროს მსაჯულს ეკითხება, ხომ არ არის მსაჯული, რომელიც მსჯელობაში მონაწილეობაზე უარს ამბობს ან საქმით დაინტერესებულია და ეს შერჩევისას არ განუცხადებია, და მსაჯულებს სათათბირო ოთახში აბრუნებს (261-ე მუხლის მე-5 ნაწილი). თუ მომდევნო 3 საათშიც ვერ მიიღეს ვერდიქტი, მოსამართლე მათ დამატებით გონივრულ ვადას აძლევს ან ნაფიც მსაჯულთა სრულ შემადგენლობას დაითხოვს და ახალი შემადგენლობის შერჩევის სხდომას ნიშნავს. თუ ახალი შემადგენლობაც ვერ მიიღებს ვერდიქტს, ბრალდებული გამართლებულად ითვლება (261-ე მუხლის მე-6 ნაწილი).
• სხდომის თავმჯდომარეს შეუძლია გააუქმოს გამამტყუნებელი ვერდიქტი, თუ ის აშკარად ეწინააღმდეგება მტკიცებულებათა ერთობლიობას, უსაფუძვლოა და მისი გაუქმება სამართლიანი მართლმსაჯულების ერთადერთი შესაძლებლობაა; მხოლოდ იმიტომ, რომ არ ეთანხმება მოწმის ჩვენების ან მტკიცებულების შეფასებას, ვერდიქტს ვერ გააუქმებს (261-ე მუხლის მე-7 ნაწილი).

განაჩენის გასაჩივრება

ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს გამამართლებელი განაჩენი საბოლოოა და არ საჩივრდება. გამამტყუნებელი განაჩენი ერთხელ საჩივრდება სააპელაციო სასამართლოში საკასაციო წესით — მხოლოდ კანონით ჩამოთვლილი საფუძვლებით: მაგალითად, მტკიცებულების დასაშვებობაზე უკანონო გადაწყვეტილება, სხდომის თავმჯდომარის არსებითი შეცდომა ნაფიცი მსაჯულებისთვის მიცემულ განმარტებებში ან უკანონო ან აშკარად დაუსაბუთებელი სასჯელი (266-ე მუხლი).